Είναι απόλυτα δικαιολογημένη η τιμή με την οποία περιβάλλομε όλοι την αυτόχρημα θρυλική μορφή του Αγίου Κοσμά. Όχι μόνο γιατί πέρασε και από εδώ, από την Κόνιτσα, και εκήρυξε, αλλά και γιατί με τις περιοδείες του στην Ελλάδα και στην Ήπειρο - ιδιαίτερα δε στην Βόρειο Ήπειρο - στήριζε τους σκλαβωμένους στους Τούρκους Έλληνες στην Ορθόδοξη Πίστη και στην αγάπη για την Πατρίδα. Η 24η Αυγούστου αποτελεί ορόσημο για τον νεώτερο Ελληνισμό. Γιατί, κατά την ημερομηνία αυτή, το έτος 1779 μ.Χ., μαρτύρησε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός. Για τον Χριστό, για την Ελλάδα και, ειδικότερα, για την Βόρειο Ήπειρο. Και υπήρξε – κατά γενική ομολογία - ο κορυφαίος πρόδρομος της Εθνικής Επαναστάσεως του 1821.
Δεν πρέπει να λησμονούμε, ότι οι Αγαρηνοί, με την βία και τις σκληρές μεθόδους που εξασκούσαν, κατάφερναν έναν αριθμό από τους υποδούλους να τον κάνουν αρνησίθρησκο. Να προδώσει, δηλαδή, την Ορθόδοξη Πίστη του και να ασπασθεί τον μωαμεθανισμό. Αυτό, όμως, είχε σαν συνέπεια να παύσουν οι εξωμότες να είναι Έλληνες, κάτι, που αν συνεχιζόταν θα είχε τραγικές συνέπειες για το Έθνος. Υπήρξαν, μάλιστα, περιοχές στον Ελλαδικό χώρο, όπου οι περισσότεροι κάτοικοι έγιναν μωαμεθανοί και, κατ’ ακολουθίαν, Τούρκοι. Ακριβώς, όμως, στην κρίσιμη εκείνη ώρα «εγένετο άνθρωπος απεσταλμένος παρά Θεού» (Ιωάν. α΄,6), ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός. Εμόναζε, τότε, στο Άγιο Όρος, αλλά πληροφορούμενος τα δεινά που υπέφεραν στον κόσμο οι ραγιάδες, αποφάσισε να αφήσει την ησυχία και την πνευματική άσκηση και να κηρύξει το θέλημα του Θεού στον λαό, που, κατά τον λόγο της Γραφής, καθόταν «έν χώρα και σκιά θανάτου» (Ματθ. δ΄ 16). Έτσι, με την άδεια του τότε Οικουμενικού Πατριάρχου Σεραφείμ του Β΄, διορίστηκε «Ιεροκήρυξ του Γένους», πραγματοποιώντας τέσσαρες ιεραποστολικές περιοδείες, από τα Δωδεκάνησα μέχρι το Βεράτι και τον Αυλώνα, που κράτησαν δέκα εννέα (19) ολόκληρα χρόνια. Με τις φλογερές Διδαχές του συγκράτησε τους ανθρώπους στην Ορθόδοξη Πίστη, παρακινούσε σε μετάνοια και σε έργα αγάπης και αρετής. Ίδρυσε σχολεία, «δέκα ελληνικά» και «διακόσια δια κοινά γράμματα», όπως αναφέρει ο ίδιος σε επιστολή του, που έστειλε στον αδελφό του Ιερομόναχο Χρύσανθο, Σχολάρχη της Νάξου. Πέτυχε την μεταφορά των παζαριών από την Κυριακή στο Σάββατο. Μάθαινε τους ανθρώπους να μπολιάζουν τα άγρια δένδρα και να τα μεταβάλουν σε ήμερα και καρποφόρα. Ακόμη, ο Άγιος είχε και το χάρισμα της προφητείας. Πολλά δε από όσα
|
